Quảng Bình, mảnh đất miền Trung kiên cường, lưu giữ dấu ấn lịch sử hào hùng của dân tộc. Nơi đây hội tụ tinh hoa văn hóa đa dạng: từ bản sắc núi rừng Trường Sơn của đồng bào các dân tộc anh em, đến nét thanh tao của làng quê Bình Trị Thiên, và sự rắn rỏi của người dân biển cả.
Những giá trị lịch sử, văn hóa ấy tạo nên hệ thống di sản độc đáo, là minh chứng cho chiều dài lịch sử và văn hóa của vùng đất này. Bảo tồn và phát huy những di sản đó là trách nhiệm của mỗi người con Quảng Bình.
Quảng Bình có hệ thống di tích, di sản phong phú
Là một phần của Việt Nam nghìn năm văn hiến, Quảng Bình sở hữu hệ thống di tích lịch sử và di sản văn hóa đồ sộ. Hàng năm, nhiều nhà nghiên cứu và người dân cùng chung tay làm giàu thêm kho tàng văn hóa, lịch sử của quê hương.
Những di tích lịch sử Quảng Bình đầy ý nghĩa
Hang Tám Cô: Trang nghiêm, xúc động.
Quảng Bình lưu giữ linh hồn lịch sử trong từng di tích, từ Quảng Bình Quan uy nghi, bến đò và tượng đài mẹ Suốt đầy xúc động, đến trận địa pháo Đức Ninh oai hùng, chiến khu Thuận Đức anh dũng.
Các đình chùa, lăng mộ, như đình Hòa Ninh, đình Phù Trịch, điện Thành hoàng Vĩnh Lộc, lăng mộ Nguyễn Hữu Cảnh, cùng những địa danh ghi dấu chiến công và mất mát: vụ thảm sát B52, làng chiến đấu Cự Nẫm, hang Tám Cô, chiến khu Trung Thuần, Hang Lèn Hà, bến phà Long Đại… là minh chứng cho lịch sử hào hùng và tinh thần kiên cường của mảnh đất này.
Tự hào với những di sản văn hóa đặc sắc
Là kết tinh của mồ hôi, công sức, trí tuệ và sự sáng tạo của người dân Quảng Bình qua bao thế hệ, di sản văn hóa nơi đây mang đến ấn tượng sâu sắc cho du khách và con dân xứ Quảng.
Từ những lễ hội truyền thống như Lễ hội rằm tháng 3 tại Minh Hóa, Lễ hội đua thuyền trên sông Kiến Giang của Lệ Thủy, Lễ hội cầu ngư ở Hải Ninh, Cảnh Dương, Lý Hòa đến những điệu hát dân gian như Ca trù ở làng Đông Dương, Quảng Bình sở hữu sự đa dạng độc đáo.
Bên cạnh đó, Bát danh hương Quảng Bình với 8 làng văn vật nổi tiếng lưu giữ những truyền thống quý báu của dân tộc, góp phần tạo nên bức tranh văn hóa đầy màu sắc của vùng đất này.
Ca trù làng Đông Dương
Khám phá di sản văn hóa & lịch sử độc đáo tại Quảng Bình!
Các công tác trùng tu và tôn tạo các di tích lịch sử
Trùng tu những di tích lịch sử lâu đời
Quảng Bình, mảnh đất địa linh nhân kiệt, tự hào với những địa điểm du lịch lịch sử nổi tiếng. Nơi đây, các di tích lịch sử được chăm chút tu bổ, bảo tồn, nhằm giữ gìn những giá trị lịch sử quý báu cho các thế hệ mai sau.
Tiêu biểu là công tác tôn tạo bia di tích lịch sử “Chi bộ Phố” trị giá hơn 600 triệu đồng, được thực hiện bởi nhân dân, chính quyền và Đảng bộ Thành phố Đồng Hới vào năm 2020. Bia di tích ghi dấu sự kiện trọng đại thành lập Chi bộ Đảng Đông Dương đầu tiên, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ.
Đoàn đến thăm di tích “Chi bộ Phố”
Gìn giữ và bảo tồn những di sản đã được công nhận
Tượng đài Mẹ Suốt, cao 7m, uy nghi bên bến đò sông Nhật Lệ, là minh chứng cho lòng dũng cảm phi thường của một người mẹ. Được xây dựng vào năm 2003, tượng đài thu hút du khách bởi câu chuyện về Mẹ Suốt, một người phụ nữ gần 60 tuổi nhưng tinh thần bất khuất, hiên ngang.
Dù chỉ lặng lẽ chèo đò, đưa vũ khí, cán bộ và thương binh qua sông, đảm bảo đường dây liên lạc, Mẹ Suốt đã góp phần vào chiến thắng vẻ vang của dân tộc.
Những hy sinh của Mẹ đã đi vào thơ ca, lòng người, và được ghi nhận bằng danh hiệu “Anh hùng ngành Giao thông vận tải trong chống Mỹ cứu nước” năm 1967.
Ghé thăm tượng đài, du khách còn có thể đến bến đò Mẹ Suốt, nơi lưu giữ những dấu ấn lịch sử, nằm ở thôn Trung Bính, Bảo Ninh, được người dân địa phương gìn giữ và bảo vệ.
Tượng đài Mẹ Suốt (7m) bên sông Nhật Lệ.
Thành phố Đồng Hới tích cực khoanh vùng, cắm mốc bảo vệ các di tích lịch sử như chiến khu Thuận Đức, trận địa pháo binh Quang Phú, Nhà lao Đồng Hới.
Đề án phân cấp quản lý di tích danh thắng được phê duyệt góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời huy động nguồn lực xã hội và khuyến khích người dân tham gia bảo tồn, phát huy giá trị di tích.
Quảng Bình cũng thể hiện quyết tâm bảo tồn, trùng tu di tích với tổng đầu tư 123,5 triệu USD theo quy hoạch phát triển du lịch đến năm 2025.
Không ngừng tôn vinh những di tích của quê hương
Quảng Bình đang tích cực bảo tồn di sản văn hóa. Tỉnh đã công nhận 25 di tích, trong đó có 3 di tích đặc biệt cấp Quốc gia, 2 di tích Quốc gia và 20 di tích cấp tỉnh.
Nỗ lực này được thể hiện rõ nét với việc công nhận Lễ hội đua, bơi thuyền trên sông Kiến Giang (huyện Lệ Thủy) là Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia.
Lễ hội Đua, bơi thuyền trên sông Kiến Giang (Lệ Thủy, Quảng Bình) được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia.
Khám phá di sản văn hóa phi vật thể Lễ hội đua thuyền trên sông Kiến Giang, Lệ Thủy, Quảng Bình nhân dịp kỷ niệm ngày Quốc khánh.
Những hành động để phát huy những giá trị tích cực và truyền lại đến ngàn sau
Quảng Bình, như nhiều địa phương khác trên khắp Việt Nam, nhận thức rõ tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử, di sản văn hóa. Mục tiêu là giữ gìn tinh hoa truyền thống, góp phần làm cho giá trị văn hóa dân tộc trường tồn, bất chấp thời gian.
Gắn công tác bảo tồn với hệ thống giáo dục
Để truyền tải nét văn hóa và lịch sử hào hùng cho lớp trẻ Quảng Bình, cần gắn kết công tác bảo tồn với giáo dục. Không chỉ dừng lại ở sách vở, các trường học và đoàn thanh niên đã sáng tạo, đưa giáo dục lịch sử ra khỏi lớp học.
Các hoạt động thực tế như gặp gỡ chứng nhân lịch sử, dâng hương Lăng mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp, viếng thăm di tích lịch sử thu hút đông đảo học sinh, sinh viên, góp phần khơi dậy lòng tự hào dân tộc và ý thức bảo tồn di sản.
Đoàn viếng mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Bên cạnh những cuộc thi bổ ích như “Tìm hiểu lịch sử 410 năm hình thành tỉnh Quảng Bình”, “Tìm hiểu về di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng”, các trường THCS như Lộc Ninh Đồng Sơn, Hiền Ninh và các trường ở Lệ Thủy còn đưa dân ca Bình Trị Thiên, Hò khoan Lệ Thủy vào học đường như một môn học ngoại khóa đặc biệt.
Điều này giúp gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương, đồng thời khuyến khích thế hệ trẻ học hỏi về lịch sử và văn hóa, từ đó nuôi dưỡng lòng yêu nước và tinh thần tự giác trong việc bảo tồn, giữ gìn di sản.
Gắn công tác bảo tồn với du lịch
Để nâng cao giá trị văn hóa lịch sử và thúc đẩy phát triển kinh tế, Thành phố Đồng Hới đã đầu tư hơn 12 tỷ đồng trong thập kỷ qua cho việc trùng tu, tôn tạo các di tích lịch sử, công trình văn hóa.
Nguồn kinh phí đến từ ngân sách nhà nước và sự đóng góp của các tổ chức, cá nhân, thể hiện tinh thần đoàn kết chung tay xây dựng quê hương.
Quảng Bình Quan: Biểu tượng oai hùng Quảng Bình.
Nỗ lực trùng tu, bảo tồn đã giúp các di tích Quảng Bình giữ nguyên vẹn giá trị lịch sử, văn hóa, đồng thời đảm bảo an toàn cho công trình. Điều này không chỉ tạo điều kiện cho người dân duy trì và phát triển các giá trị truyền thống, mà còn góp phần thúc đẩy du lịch, biến các di tích thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước.
Khu Tưởng niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Quảng Bình Quan, cùng nhiều địa điểm lịch sử khác, nay trở thành điểm du lịch tiềm năng, thu hút lượng lớn du khách mỗi năm, góp phần thúc đẩy kinh tế và xã hội của tỉnh Quảng Bình phát triển mạnh mẽ.
Tăng cường quảng bá
Bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử, văn hóa không chỉ là sửa chữa, tu bổ mà còn là tuyên truyền, quảng bá rộng khắp.
Quảng Bình đã phối hợp với nhiều đơn vị để giới thiệu các di sản văn hóa, di tích lâu đời thông qua các chương trình truyền hình như “Khám phá Việt Nam”, “Quảng Bình điểm đến”, các ấn phẩm truyền thông như tập ảnh “Đồng Hới – Tiềm năng hội nhập và phát triển”, bộ sách “Quảng Bình ẩn tích thời gian”,…
Bộ sách “Quảng Bình ẩn tích thời gian” (3 cuốn)
Nghiên cứu kỹ lưỡng và không ngừng phát triển
Công tác duy trì và tôn vinh các giá trị văn hóa, lịch sử cần đến việc nghiên cứu khoa học bài bản. Để trùng tu, bảo tồn di tích, di sản cần thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng và lập hồ sơ lịch sử.
Tiêu biểu là đề tài khoa học “Lễ hội Cầu ngư của ngư dân miền biển tỉnh Quảng Bình” do Sở Văn hóa và Thông tin tỉnh Quảng Bình triển khai nhằm phục vụ công tác quản lý, phục hồi, tổ chức hoạt động lễ hội cầu ngư trên khắp địa phương.
Lễ hội Cầu ngư Quảng Bình được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Bảo tồn và phát triển di sản văn hóa là nhiệm vụ trọng tâm, nhưng cũng đầy thách thức. Mỗi di tích, lễ hội, công trình đều cần những phương thức bảo tồn riêng biệt.
Quảng Bình, như nhiều địa phương khác, phải đối mặt với bài toán cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa, giữa hội nhập quốc tế và giữ gìn bản sắc truyền thống.
Với sự chung tay của các cấp và người dân, gần 200 di sản của dải đất miền Trung sẽ được gìn giữ, trường tồn theo thời gian.