Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh và lăng mộ nằm trên núi An Mã, Quảng Bình

Quảng Bình không chỉ nổi tiếng với thiên nhiên hùng vĩ mà còn là nơi lưu giữ dấu ấn lịch sử hào hùng. Lăng mộ và nhà thờ Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh là minh chứng cho điều đó.

Hãy cùng Phong Nha Explorer khám phá di sản lịch sử này khi bạn du lịch Quảng Bình.

Nguyễn Hữu Cảnh là ai?

Danh tướng Nguyễn Hữu Cảnh (1650 – 1700), hậu duệ 9 đời của Nguyễn Trãi, là người văn võ song toàn, con trai của Chiêu Vũ Hầu Nguyễn Hữu Đạt – người có công giúp chúa Nguyễn.

Ông là một lãnh tướng tài ba, có công lớn trong việc xây dựng nền móng cho Sài Gòn – TP Hồ Chí Minh. Từ nhỏ, ông đã lập nhiều chiến công, được bổ nhiệm chức Cai cơ (một chức võ quan cao).

Trước tình hình biên giới Việt Chiêm căng thẳng, Nguyễn Hữu Cảnh được giao nhiệm vụ chinh phục. Ông lập công lớn, được phong làm Trấn thủ, trở thành vị quan đầu tiên tại vùng đất mới, từ đó được gọi là Chưởng cơ Nguyễn Hữu Cảnh.

Dưới triều Chúa Nguyễn, Phúc Chu cử Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam lập bộ máy cai quản, đặt nền tảng pháp trị và khẳng định chủ quyền quốc gia.

Tiểu sử Nguyễn Hữu Cảnh

Sinh ra trong thời loạn lạc, Nguyễn Hữu Cảnh sớm bộc lộ tài năng võ nghệ và trí thông minh. Ông theo cha chinh chiến từ nhỏ, lập nhiều chiến công hiển hách. Nhờ tài năng xuất chúng, ở tuổi đôi mươi, ông đã được chúa Nguyễn Phúc Tần phong chức Cai cơ, một chức võ quan cao cấp.

Năm 1698, được lệnh kinh lược Đàng Trong, ông chọn Cù Lao Phố làm đại bản doanh. Tại đây, ông thực hiện kế sách “định vùng-an dân” với hai chủ trương chiến lược: khai phá đất hoang, mở rộng bờ cõi và ổn định biên cương.

Ông đã quy tụ dân chúng thành từng nhóm, cùng binh lính khai hoang đất rừng, biến vùng đất hoang vu thành nơi trù phú.

Ông cũng kêu gọi dân chúng miền ngũ Quảng đến xây dựng vùng đất mới. Nhờ đó, dân cư Đồng Nai-Gia Định tăng lên nhanh chóng, kinh tế xã hội phát triển mạnh mẽ.

Nguyễn Hữu Cảnh không chỉ khai phá đất hoang mà còn lập làng, mở xóm, định thuế má, tạo nên cơ cấu hành chính vững chắc cho vùng đất mới.

Ông lập Phủ Gia Định, dinh Trấn Biên, dinh Phiên Trấn (nay là Biên Hòa), và biến Cù Lao Phố thành thương cảng lớn. Nhờ chiến lược này, vùng đất khai hoang được phát triển kinh tế – xã hội, đặt nền móng cho sự hưng thịnh về sau.

Tháng 7 năm 1699, ông được điều đi dẹp loạn miền Tây Nam Bộ. Sau khi chiến thắng, ông quay về đồn Cây Sao (An Giang) nhưng không may nhiễm dịch bệnh và qua đời vào ngày 15 tháng 5 năm 1700 tại Rạch Gầm (nay là huyện Châu Thành – Tiền Giang).

Công lao to lớn của Nguyễn Hữu Cảnh đối với đất nước Việt Nam 

Nguyễn Hữu Cảnh, dưới thời chúa Hiến Tông, đã có công lao to lớn trong việc mở rộng lãnh thổ cho đất nước. Ông chọn Cù Lao Phố làm căn cứ, sau đó kinh lược Cao Miên, lấy đất Nông, Nại lập Gia Định phủ, lập Đồng Nai thành huyện Phước Long, góp phần mở ra vùng đất mới cho nước Đại Việt.

Từ vùng đất hoang sơ, ông đã dẫn dắt dòng người khai hoang, tạo nền móng cho sự hình thành của Đồng Nai hiện đại. Uy đức và tài năng của ông đã giúp cuộc kinh lược diễn ra êm đẹp, hòa hợp dân tộc và tôn giáo, góp phần quan trọng vào công cuộc khai phá vùng Nam Bộ.

Khu lăng mộ Nguyễn Hữu Cảnh – di tích lịch sử cấp quốc gia

Dù ít được biết đến ở miền Bắc, ông là một nhân vật không thể nào quên trong ký ức của người dân miền Nam, đặc biệt là người Quảng Bình.

Sau khi mất, ông được an táng tại Cù Lao Phố – nơi ông từng kinh lược, sau đó được hậu duệ di dời về xã Trường Thủy.

Nằm trên ngọn đồi cao, khu lăng mộ Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh được bao bọc bởi dãy núi An Mã hùng vĩ, với hồ An Mã thơ mộng phía dưới. Không cầu kỳ tráng lệ như những lăng mộ bậc đế vương, khu mộ lại toát lên vẻ uy nghiêm, thanh tao, được thiên nhiên ưu ái ban tặng một không gian rộng rãi, thoáng đãng.

Lăng mộ Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh tại xã Trường Thủy (Lệ Thủy) được công nhận là di tích lịch sử quốc gia, trải rộng trên diện tích 4,9ha.

Nơi đây là quần thể kiến trúc độc đáo với lăng mộ chính, đầm sen, đồi thông, cầu đá ngọc, vườn cây ăn quả, công viên và bãi đỗ xe. Khách tham quan có thể tận hưởng không gian yên bình, hòa mình vào thiên nhiên và thậm chí được thưởng thức trái cây tươi ngon vào mùa vụ.

Lăng mộ tọa lạc giữa vườn thông xanh mát và vườn cây ăn quả, với đầm sen nở quanh năm. Bước qua cầu đá ngọc, bạn sẽ gặp tam quan trước bia mộ, tất cả đều được chế tác từ đá cẩm thạch tinh xảo. Cuối cùng, mộ phần của Lễ Thành Hầu hiện ra uy nghi.

Lăng mộ Nguyễn Hữu Cảnh tại Quảng Bình lưu giữ một tấm bia mộ quý giá tạc bằng đá cẩm thạch xanh, mang phong cách cuối triều Nguyễn. Bia cao 1,2m, mặt trước chạm trổ họa tiết cung đình tinh xảo.

Bia mộ khắc 3 dòng chữ Hán ở mặt trước. Mặt sau ghi rõ ngày 16/7/1925, do Nguyễn Hữu Bài, Viện trưởng Viện cơ mật, Đại thần thái tử thái phó, Phúc môn bá Đại học sĩ điện Võ Hiển, lập cho con gái Thị Dương.

Đường dẫn lên khu lăng mộ có khó đi không ?

Lăng mộ tọa lạc trên dãy núi An Mã, xã Trường Thủy, huyện Lệ Thủy, cách trung tâm huyện 25km về phía nam. Di chuyển từ trung tâm huyện bằng ô tô theo đường ĐT 10 nối vào đường Hồ Chí Minh, mất khoảng hơn 1 giờ đồng hồ với quãng đường 52km.

Con đường quanh co, nhiều khúc cua gấp và đèo dốc đòi hỏi tay lái vững vàng và am hiểu địa hình để chuyến đi an toàn và trọn vẹn.

Hành trình trải nghiệm cung đường huyền thoại Hồ Chí Minh, nơi ghi dấu lịch sử kháng chiến. Tuy nhiên, hãy cẩn trọng nếu bạn dễ say xe, chuẩn bị kỹ càng cho chuyến đi!

Lựa chọn phương tiện để lên khu lăng mộ?

Để di chuyển đến khu lăng mộ, bạn có thể chọn xe khách, ô tô 4 chỗ hoặc xe máy. Đi xe máy cho phép bạn tận hưởng không khí thoáng đãng và cảnh quan hùng vĩ của Quảng Bình.

Tuy nhiên, cung đường có nhiều khúc cua hẹp và dốc, đòi hỏi kỹ năng lái xe tốt. Nếu yêu thích mạo hiểm, đây là lựa chọn lý tưởng.

Công lao to lớn của Nguyễn Hữu Cảnh được ghi nhớ sâu sắc bởi người dân Quảng Bình và cả nước.

Khu lăng mộ của ông không chỉ là di tích lịch sử, mà còn là điểm du lịch lý tưởng, giúp du khách tìm về cội nguồn, hòa mình với thiên nhiên và tìm kiếm sự bình yên trong chuyến du lịch Quảng Bình.